ExamBharo · UP TGT 2021 — Sanskrit (Series A) · exambharo.com/up-tgt/previous-year-papers/up-tgt-2021-sanskrit-series-a/
प्रश्न पत्र · यूपी टीजीटी
UP TGT 2021 — Sanskrit (Series A)
7 or 8 August 2021125 प्रश्नसही उत्तर पर +4, गलत उत्तर पर −0
प्रश्न उत्तर प्रदेश माध्यमिक शिक्षा सेवा चयन बोर्ड के 7 or 8 August 2021 के पेपर से। हर प्रश्न का उत्तर उसके नीचे है, खोलने पर ही दिखता है, और पूरी उत्तर कुंजी अंत में है। स्कोर पाने के लिए पेपर को समयबद्ध प्रैक्टिस टेस्ट के रूप में दें।
आधिकारिक पुस्तिका बिना पाठ वाला स्कैन है, इसलिए ExamBharo ने यह पेपर उससे हाथ से टाइप किया है। टाइपिंग की चूक संभव है; संपर्क पेज से बताएँ।
बोर्ड ने अपनी अंतिम उत्तर कुंजी में प्रश्न 2, 7 और 90 हटा दिए: ये यहाँ दिखाए गए हैं, बिना उत्तर के, और स्कोर में नहीं गिने जाते।
प्रश्न अंग्रेज़ी में हैं, जैसे मूल पेपर में थे।
Sanskrit
1. अच्प्रत्याहारेण न बोधितो भवति
- (a) च्
- (b) अ
- (c) ऋ
- (d) ए
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
2. “कोऽन्यो हुतवहाद् दग्धुं प्रभवति ?” इति का कथयति ?
- (a) अनसूया
- (b) शकुन्तला
- (c) प्रियंवदा
- (d) गौतमी
उत्तर देखें
उत्तर: —
3. मेघदूतस्य शैल्यां त्रयोदश-शताब्द्यां वेदान्तदेशिककृतरामकथाविषयकदूतकाव्यस्य नाम
- (a) हनुमतदूतम्
- (b) कपिदूतम्
- (c) हंससन्देशम्
- (d) भ्रमरदूतम्
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
4. ‘शिवराजविजयः’ रचना अस्ति
- (a) अम्बिकादत्तव्यासस्य
- (b) पण्डितराजजगन्नाथस्य
- (c) दण्डिनः
- (d) बाणभट्टस्य
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
5. ‘विचिन्तयन्ती यमनन्यमानसा’ इत्यत्र ‘अनन्यमानसा’ पदे समासोऽस्ति
- (a) तत्पुरुषः
- (b) कर्मधारयः
- (c) बहुव्रीहिः
- (d) अव्ययीभावः
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
6. अहंकारदाहज्वरमूर्च्छिता का भवति ?
- (a) राजप्रकृतिः
- (b) राजनीतिः
- (c) राजमहिषी
- (d) राजकन्या
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
7. ‘निरत्ययं साम न दानवर्जितम्’ इत्यस्मिन् श्लोकांशे ‘निरत्ययम्’ इति पदे समासोऽस्ति
- (a) अव्ययीभावः
- (b) तत्पुरुषः
- (c) कर्मधारयः
- (d) बहुव्रीहिः
उत्तर देखें
उत्तर: —
8. पा (पिब्) धातोः लङ् – प्रथमपुरुषैकवचनस्य रूपमस्ति
- (a) पिबति
- (b) अपिबत्
- (c) पिबेत्
- (d) पास्यति
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
9. कविशब्दस्य तृतीयाविभक्तेः रूपं नास्ति
- (a) कविना
- (b) कविभ्याम्
- (c) कविभिः
- (d) कविभ्यः
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
10. शुकनासेन क उपदिष्टः ?
- (a) तारापीडः
- (b) चन्द्रापीडः
- (c) जाबालिः
- (d) पुण्डरीकः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
11. अधोलिखितायाः सूक्तेः स्रोतः किम् ? ‘आपन्नार्तिप्रशमनफलाः सम्पदो ह्युत्तमानाम्।’
- (a) नीतिशतकम्
- (b) शिवराजविजयः
- (c) मेघदूतम्
- (d) किरातार्जुनीयम्
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
12. ‘पा’ धातोः विधिलिङ्लकारे मध्यमपुरुषैकवचने’ किं रूपं भवति ?
- (a) पेयात्
- (b) पेयाः
- (c) पिबेयम्
- (d) पिबेः
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
13. समासं करोतु – कृष्णं श्रितः
- (a) कृष्णाश्रितः
- (b) कृष्णश्रितः
- (c) कृष्णेश्रितः
- (d) कृष्णीश्रितः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
14. किरातार्जुनीयस्य प्रथम सर्गस्य अन्तिमं पद्यं केन छन्दसा निबद्धोऽस्ति ?
- (a) वंशस्थ–छन्दसा
- (b) उपजाति–छन्दसा
- (c) आर्या–छन्दसा
- (d) मालिनी–छन्दसा
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
15. उपमानपूर्वपदकर्मधारयस्य उदाहरणमस्ति
- (a) घनश्यामः
- (b) पुरुषव्याघ्रः
- (c) कृष्णसर्पः
- (d) चराचरम्
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
16. ‘पतिः’ इति शब्दस्य तृतीया विभक्तौ एकवचने रूपमस्ति
- (a) पत्या
- (b) पतिना
- (c) पत्येन
- (d) पतीना
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
17. महाकविबाणभट्टकृतकादम्बर्यन्तर्गतः ग्रन्थः
- (a) वासवदत्ता
- (b) शुकनासोपदेशः
- (c) ऋग्वेदभाष्यभूमिका
- (d) वेदान्तसारः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
18. ‘भू’ धातोः लङ् लकारस्य मध्यमपुरुषस्य बहुवचने रूपम भवति
- (a) अभवत्
- (b) अभवत
- (c) अभवन्
- (d) अभवम्
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
19. ‘प्रत्यर्पितन्यास इवान्तरात्मा’ इत्यस्मिन् पद्यांशे कोऽलङ्कारः ?
- (a) उपमा
- (b) रूपकम्
- (c) उत्प्रेक्षा
- (d) दीपकम्
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
20. किरातार्जुनीये कस्य रसस्य प्रधानता ?
- (a) शृंगाररसस्य
- (b) हास्यरसस्य
- (c) वीररसस्य
- (d) अद्भुतरसस्य
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
21. ‘विग्रहवत्यपि अप्रत्यक्षदर्शना’ का ?
- (a) तृष्णा
- (b) लक्ष्मीः
- (c) इन्द्रियरागः
- (d) लोलुपता
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
22. ‘स च कुलपतिराद्यश्छन्दसां यः प्रयोक्ता’ इत्यनेन संकेतितोऽस्ति
- (a) वाल्मीकिः
- (b) व्यासः
- (c) अगस्त्यः
- (d) वसिष्ठः
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
23. लब्धापि का दुःखेन संरक्ष्यते ?
- (a) विद्या
- (b) शक्तिः
- (c) स्मृतिः
- (d) लक्ष्मीः
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
24. ‘न विव्यथे तस्य मनो न हि प्रियं, प्रवक्तुमिच्छन्ति मृषा हितैषिणः।’ इति श्लोकांशस्य ‘हितैषिणः’ इति पदे विभक्तिवचने स्तः
- (a) प्रथमा, बहुवचनम्
- (b) द्वितीया, बहुवचनम्
- (c) पञ्चमी, एकवचनम्
- (d) षष्ठी, एकवचनम्
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
25. पितृशब्दस्य रूपं नास्ति
- (a) पितृणा
- (b) पित्रे
- (c) पितुः
- (d) पित्रोः
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
26. ‘कामकरिणः कदलिका’ का ?
- (a) लक्ष्मीः
- (b) तृष्णा
- (c) माया
- (d) वासना
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
27. ‘परभृतविरुतं कलं यथा’ इत्यत्र ‘परभृत’ शब्दस्य कोऽर्थः ?
- (a) चातकः
- (b) काकः
- (c) हंसः
- (d) कोकिलः
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
28. सुयोधनः जगतीं केन जेतुं समीहते ?
- (a) युद्धेन
- (b) छलेन
- (c) नयेन
- (d) विनयेन
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
29. यत्पूर्वं विधिना ललाटलिखितं तन्मार्जितुं कः क्षमः ॥ सूक्तिरियं कस्य ग्रन्थस्य ?
- (a) किरातार्जुनीयस्य
- (b) नीतिशतकस्य
- (c) उत्तररामचरितस्य
- (d) शिवराजविजयस्य
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
30. कर्मसंज्ञाविधायकं सूत्रं नास्ति
- (a) अभिनिविशश्च
- (b) तथायुक्तं चानीप्सितम्
- (c) अकथितञ्च
- (d) सहयुक्तेऽप्रधानम्
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
31. पञ्चत्रिंशदधिकद्विशतम् बोधयति
- (a) 253
- (b) 235
- (c) 532
- (d) 335
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
32. शुकनासोपदेशस्य वचनमत्र
- (a) तृष्णा–विष–मूर्च्छिताः कनकमयमिव सर्वं पश्यन्ति
- (b) हस्तेलीलाकमलमलके बालकुन्दानुविद्धम्
- (c) बोद्धारो मत्सरग्रस्ताः प्रभवः स्मयदूषिताः
- (d) हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
33. “किम्” प्रश्नवाचकसर्वनामपदं चतुर्थी विभक्तौ, एकवचने
- (a) कस्मात्
- (b) कस्य
- (c) कस्मै
- (d) केन
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
34. उत्तररामचरितस्य तृतीयाङ्कस्य नाम किम् ?
- (a) सीता
- (b) छाया
- (c) माया
- (d) प्रज्ञा
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
35. क्षीयन्ते खलु भूषणानि सततं वाग्भूषणं भूषणम् – अत्र स्थायीभूषणं किम् ?
- (a) स्वर्णाभूषणम्
- (b) वाणीरूपभूषणम्
- (c) धनरूपभूषणम्
- (d) भौतिकसंसाधनम्
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
36. “आशाबन्धः कुसुमसदृशं प्रायशो ह्यङ्गनानां सद्यःपाति प्रणयिहृदयं विप्रयोगे रुणद्धि॥” इतीयं सूक्तिर्विद्यते
- (a) नीतिशतके
- (b) अभिज्ञानशाकुन्तले
- (c) उत्तररामचरिते
- (d) मेघदूते
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
37. ‘इष्टप्रवासजनितान्यबलाजनस्य दुःखानि नूनमतिमात्रसुदुःसहानि॥’ इतीयं सूक्तिर्विद्यते
- (a) मेघदूते
- (b) अभिज्ञानशाकुन्तले
- (c) उत्तररामचरिते
- (d) नीतिशतके
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
38. उत्तररामचरितस्य तृतीयाङ्कस्याऽऽरम्भः केन वाक्येन भवति ?
- (a) ततः प्रविशति कन्याद्वयम्
- (b) ततः प्रविशति मुनिद्वयम्
- (c) ततः प्रविशति नदीद्वयम्
- (d) ततः प्रविशति सखीद्वयम्
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
39. मेघदूते ‘सृष्टिराद्येव धातुः’ इति का कथिता ?
- (a) अलकापुरी
- (b) रेवा नदी
- (c) उज्जयिनी
- (d) यक्षप्रिया
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
40. भी धातोः विधिलिङि प्रथमपुरुषैकवचनस्य रूपमस्ति
- (a) बिभेत्
- (b) बिभियात्
- (c) बिभ्यतु
- (d) बिभित
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
41. महौजसो मानधना धनार्चिता धनुर्भृतः संयति लब्धकीर्तयः। इत्यत्र ‘संयति’ पदे किं रूपम् ?
- (a) सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्
- (b) प्रथमाविभक्तिः, एकवचनम्
- (c) द्वितीयाविभक्तिः, द्विवचनम्
- (d) सप्तमीविभक्तिः, बहुवचनम्
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
42. ‘हेतौ’ इति सूत्रस्योदाहरणमस्ति
- (a) पुण्येन दृष्टो हरिः
- (b) जटाभिस्तापसः
- (c) कृष्णाय ईक्षते
- (d) चौराद् बिभेति
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
43. सुयोधनस्य कः परस्परं न बाधते ?
- (a) त्रिगणः
- (b) मित्रगणः
- (c) शत्रुगणः
- (d) भृत्यगणः
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
44. ‘मैं पात्र से जल पीता हूँ;’ इत्यस्य वाक्यस्य संस्कृतेन कर्मवाच्ये किं रूपं भवति ?
- (a) पात्रेणाहं जलं पिबामि।
- (b) पात्रेणाहं जलं पीयते।
- (c) मया पात्रेण जलं पीयते।
- (d) मया पात्रं जलं पीयते।
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
45. ‘राजपुरुषः’ इति उदाहरणमस्ति
- (a) द्वन्द्वस्य
- (b) बहुव्रीहेः
- (c) समानाधिकरणतत्पुरुषस्य
- (d) व्यधिकरणतत्पुरुषस्य
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
46. किरातार्जुनीयस्य सुभाषितमस्ति
- (a) कामार्त्ता हि प्रकृतिकृपणाश्चेतनाचेतनेषु
- (b) वरं विरोधोऽपि समं महात्मभिः
- (c) याञ्चा मोघा वरमधिगुणे नाधमे लब्धकामाः
- (d) तरलहृदयमप्रतिबुद्धञ्च मदयन्ति धनानि
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
47. राष्ट्रभक्तिभावनापूर्णं गद्यकाव्यमस्ति
- (a) कादम्बरी
- (b) शिवराजविजयम्
- (c) मालविकाग्निमित्रम्
- (d) रघुनाथचरितम्
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
48. पञ्चगङ्गम् इति समस्त पदे कः समासः ?
- (a) द्विगु समासः
- (b) अव्ययीभावः
- (c) बहुव्रीहि समासः
- (d) कर्मधारयः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
49. मेघदूतं केन छन्दसा निबद्धमस्ति ?
- (a) मन्दाक्रान्ता
- (b) उपजातिः
- (c) मालिनी
- (d) प्रहर्षिणी
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
50. किरातार्जुनीयमिति महाकाव्यस्य स्रोतं किम् ?
- (a) भागवतपुराणम्
- (b) शिवपुराणम्
- (c) दशरथजातकम्
- (d) हितोपदेशम्
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
51. ‘कामार्ता हि प्रकृतिकृपणाश्चेतनाचेतनेषु’ इतीयं सूक्तिर्विद्यते
- (a) मेघदूते
- (b) उत्तररामचरिते
- (c) अभिज्ञानशाकुन्तले
- (d) नीतिशतके
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
52. ‘अनुमतगमना शकुन्तला तरुभिरियं वनवासबन्धुभिः।’ इत्यस्मिन् पद्यांशे ‘अनुमतगमना’ पदे कः समासः ?
- (a) बहुव्रीहिः
- (b) तत्पुरुषः
- (c) अव्ययीभावः
- (d) द्वन्द्वः
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
53. ‘याच्ञा मोघा वरमधिगुणे नाधमेलब्धकामा’ इत्यस्मिन् श्लोकांशे ‘अधिगुणे’ इति पदे समासोऽस्ति
- (a) अव्ययीभावः
- (b) बहुव्रीहिः
- (c) तत्पुरुषः
- (d) कर्मधारयः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
54. शिवराजविजयो यथा मङ्गलसूक्त्या आरम्भ्यते सा कुतः समुद्धृता ?
- (a) विष्णुपुराणात्
- (b) श्रीमद्भगवद्गीतायाः
- (c) श्रीदुर्गासप्तशत्याः
- (d) भागवतमहापुराणात्
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
55. किरातार्जुनीये महाकाव्ये कियन्तः सर्गाः ?
- (a) 21
- (b) 19
- (c) 18
- (d) 22
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
56. ‘दा’ धातोः लङ्लकारस्य प्रथमपुरुषस्य बहुवचने किं रूपं भवति ?
- (a) अददाम्
- (b) अददुः
- (c) दद्युः
- (d) अदुः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
57. सन्धिं करोतु – स्व + ईरिणी
- (a) स्वेरिणी
- (b) स्वैरिणी
- (c) स्वीरिणी
- (d) स्वारिणी
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
58. ‘वनेचरः’ इत्यत्र कः समासः ?
- (a) अव्ययीभावः
- (b) अलुक्
- (c) तत्पुरुषः
- (d) कर्मधारयः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
59. ‘हरेऽव’ इत्यत्र सन्धिकारकं सूत्रमस्ति
- (a) एङः पदान्तादति
- (b) अवङ् स्फोटायनस्य
- (c) वान्तो यि प्रत्यये
- (d) एचोऽयवायावः
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
60. न हि प्रियं प्रवक्तुमिच्छन्ति मृषा हितैषिणः अस्य सुभाषितस्य रचनाकारः कः ?
- (a) माघः
- (b) भारविः
- (c) श्रीहर्षः
- (d) भासः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
61. ‘सर्व’ इति शब्दस्य स्त्रीलिङ्गे चतुर्थी विभक्तौ एकवचने रूपं भविष्यति
- (a) सर्वस्मै
- (b) सर्वायाः
- (c) सर्वस्यै
- (d) सर्वाय
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
62. लक्ष्मीं प्रति किमकथयत् ?
- (a) सरस्वतीपरिगृहीतमीर्ष्ययेव नालिङ्गति
- (b) वरं पर्वतदुर्गेषु भ्रान्तं वनचरैः सह
- (c) संतप्तानां त्वमसि शरणम्
- (d) जातं वंशे भुवनविदिते
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
63. “द्वावेव” पदस्य सन्धि विच्छेदं कुरु
- (a) द्वा + एव
- (b) द्वे + एव
- (c) द्वौ + एव
- (d) द्वि + एव
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
64. “अन्तःकरणतत्त्वस्य दम्पत्योः स्नेहसंश्रयात्। आनन्दग्रन्थिरेकोऽयमपत्यमिति पठ्यते॥” इतीयमुक्तिरस्ति
- (a) मुरलायाः
- (b) तमसायाः
- (c) सीतायाः
- (d) लोपामुद्रायाः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
65. मनुष्याणां देहस्थः शत्रुः कः ? (नीतिशतकानुसारम्)
- (a) निद्रा
- (b) आलस्यम्
- (c) बुभुक्षा
- (d) पिपासा
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
66. ‘विवेकभ्रष्टानां भवति विनिपातः शतमुखः’ इतीयं सूक्तिर्विद्यते
- (a) किरातार्जुनीये
- (b) नीतिशतके
- (c) मेघदूते
- (d) कादम्बर्यां शुकनासोपदेशे
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
67. ‘शाकपार्थिवः’ इति पदे समासोऽस्ति
- (a) मध्यमपदलोपी तत्पुरुषः
- (b) मयूरव्यंसकादितत्पुरुषः
- (c) उपपदतत्पुरुषः
- (d) अलुक्तत्पुरुषः
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
68. वारिशब्दस्य सप्तमी विभक्तेः रूपं नास्ति
- (a) वारिणि
- (b) वारिणोः
- (c) वारिषु
- (d) वारिसु
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
69. सन्धिं करोतु – पितृ + नाम्
- (a) पितृनाम्
- (b) पितृणाम्
- (c) पित्रानाम्
- (d) पितॄणाम्
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
70. इयं सूक्तिः कुत्र प्राप्यते ? ‘अर्थो हि कन्या परकीय एव’
- (a) उत्तररामचरिते
- (b) नीतिशतके
- (c) शुकनासोपदेशे
- (d) अभिज्ञानशाकुन्तले
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
71. श्रियः प्रदुग्धे विपदो रुणद्धि यशांसि सूते मलिनं प्रमार्ष्टि। संस्कारशौचेन परं पुनीते शुद्धा हि बुद्धिः किल कामधेनुः॥ अस्मिन् श्लोके कर्तृपदं किम् ?
- (a) श्रियः
- (b) यशांसि
- (c) शुद्धा बुद्धिः
- (d) कामधेनुः
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
72. भूतबलिः समस्त पदे यः समासः
- (a) तृतीया तत्पुरुषः
- (b) द्वितीया तत्पुरुषः
- (c) पञ्चमी तत्पुरुषः
- (d) चतुर्थी तत्पुरुषः
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
73. यक्षः रामगिर्याश्रमेषु किं चक्रे ?
- (a) प्रणतिम्
- (b) प्रीतिम्
- (c) वसतिम्
- (d) प्रतीतिम्
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
74. ब्रह्मणा आत्माधीनं एकान्तगुणं योऽस्ति अपण्डितानाम्
- (a) मौनावलम्बनम्
- (b) वाचालागुणम्
- (c) परिभ्रमणम्
- (d) दुर्व्यसनम्
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
75. शुकनासो यमुपदिष्टवान्, स उपदेशानन्तरं कुत्र जगाम ?
- (a) मातुरन्तिकम्
- (b) पितुरन्तिकम्
- (c) स्वभवनम्
- (d) स्वोपवनम्
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
76. अधोलिखिता सूक्तिः कुत्र विद्यते ? ‘हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः।’
- (a) मेघदूते
- (b) शुकनासोपदेशे
- (c) उत्तररामचरिते
- (d) किरातार्जुनीये
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
77. ‘कुलटा’ इत्यत्र केन नियमेन सन्धिर्जातः ?
- (a) अकः सवर्णे दीर्घः
- (b) आद् गुणः
- (c) शकन्ध्वादिषु पररूपं वाच्यम्
- (d) एङः पदान्तादति
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
78. दुर्योधनः दण्डेन कं निहन्ति ?
- (a) उपद्रवम्
- (b) अर्थबाधाम्
- (c) धर्मविप्लवम्
- (d) दण्डपारुष्यम्
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
79. ‘अपरिणामोपशमो दारुणो लक्ष्मीमदः’ इतीयं सूक्तिर्विद्यते
- (a) अभिज्ञानशाकुन्तले
- (b) उत्तररामचरिते
- (c) कादम्बर्यां शुकनासोपदेशे
- (d) नलचम्पूकाव्ये
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
80. नीतिशतकानुसारं, मूर्खाणाम् आभूषणं किम् ?
- (a) हारः
- (b) वाचालत्वम्
- (c) मौनम्
- (d) करस्थं पुस्तकम्
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
81. क्रियासु युक्तैर्नृप ! चारचक्षुषो न वञ्चनीयाः प्रभवोऽनुजीविभिः श्लोकेऽस्मिन् “चारचक्षुषः” कोऽस्ति ?
- (a) केसरीनन्दनः
- (b) मेघः
- (c) वनेचरः
- (d) युधिष्ठिरः
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
82. ‘गम्’ इति धातोर्लट्लकारे मध्यमपुरुषस्य द्विवचने रूपं भवति
- (a) गच्छतः
- (b) गच्छथ
- (c) गच्छथः
- (d) गच्छावः
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
83. गुणसन्धेरुदाहरणमस्ति
- (a) अक्षौहिणी
- (b) स्वैरिणी
- (c) प्रौढः
- (d) उपेन्द्रः
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
84. भर्तुर्विप्रकृतापि रोषणतया मा स्म प्रतीपं गमः श्लोकोऽयं कुत्रास्ति ?
- (a) अभिज्ञानशाकुन्तले 4/22
- (b) अभिज्ञानशाकुन्तले 4/18
- (c) अभिज्ञानशाकुन्तले 4/6
- (d) अभिज्ञानशाकुन्तले 4/9
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
85. ‘आद्ये वः कुसुमप्रसूतिसमये’ इत्यत्र ‘वः’ इति पदे विभक्तिरस्ति
- (a) प्रथमा
- (b) द्वितीया
- (c) तृतीया
- (d) षष्ठी
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
86. अर्थो हि कन्या परकीय एव – इत्यस्मिन् श्लोके छन्दः
- (a) इन्द्रवज्रा
- (b) उपजाति
- (c) आर्याजाति
- (d) वंशस्थ
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
87. दा धातोः लटि प्रथमपुरुषस्य बहुवचने रूपमस्ति
- (a) ददति
- (b) ददासि
- (c) दत्थः
- (d) दत्थ
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
88. कः ‘पयःपूरपूरितान्यकूपारतलानि’ मरुकरोति ?
- (a) योगिराजः
- (b) भगवान् कालः
- (c) शिववीरः
- (d) महमूद गजनी
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
89. ‘निन्दन्तु निपुणाः’ इत्यत्र ‘नीतिनिपुणाः’ इति पदे समासोऽस्ति
- (a) तत्पुरुषः
- (b) कर्मधारयः
- (c) बहुव्रीहिः
- (d) द्विगुः
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
90. संख्यायाः कृते संस्कृते कः शब्दः प्रयुज्यते ?
- (a) ऊननवति
- (b) नवाशीति
- (c) षण्णवति
- (d) नवनवति
उत्तर देखें
उत्तर: —
91. ‘हरये’ इत्यत्र सन्धिप्रयोजकं सूत्रमस्ति
- (a) इको यणचि
- (b) एचोऽयवायावः
- (c) लोपः शाकल्यस्य
- (d) एङः पदान्तादति
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
92. मूलश्लोकस्य उचितं शब्दं (पदं) रिक्तस्थाने प्रपूरयतु – ‘रिक्तः सर्वो भवति हि ________ पूर्णता गौरवाय ॥’
- (a) विभुः
- (b) लघुः
- (c) प्रभुः
- (d) शिशुः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
93. 79 इत्यस्याः संख्यायाः कृते कः शब्दः प्रयुज्यते ?
- (a) नवसप्तति
- (b) नवाशीति
- (c) नवनवति
- (d) एकान्नसप्तति
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
94. यस्मिन् श्लोके वस्तुनिर्देशात्मकं मंगलाचरणमस्ति
- (a) श्रियः कुरुणामधिपस्य पालनीं प्रजासु
- (b) या सृष्टिः स्रष्टुराद्या वहति विधिहुतं
- (c) दिक्कालाद्यनवच्छिन्नानन्तचिन्मात्रमूर्तये
- (d) तस्मिन्नद्रौ कतिचिदबलाविप्रयुक्तः
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
95. अभिज्ञानशाकुन्तलस्य नायकः कीदृशः ?
- (a) धीरललितः
- (b) धीरोदात्तः
- (c) धीरोद्धतः
- (d) धीरप्रशान्तः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
96. प्रासादात् बालकः पततीति वाक्यं बहुवचने लिख
- (a) प्रासादेन बालकः पतति
- (b) प्रासादात् बालकाः पतन्ति
- (c) प्रासादात् बालकः पतन्ति
- (d) प्रासादेन बालकाः पतन्ति
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
97. धनस्य महत्तां कस्मिन् वाक्येऽकथयत् ?
- (a) सर्वे गुणाः काञ्चनमाश्रयन्ति
- (b) अर्थो हि कन्या परकीय एव
- (c) विवेकभ्रष्टानां भवति विनिपातः शतमुखः
- (d) न हि गणयति क्षुद्रो जन्तुः परिग्रहफल्गुताम्
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
98. ‘पुटपाकप्रतीकाशो रामस्य करुणो रसः’ इतीयमुक्तिरस्ति उत्तररामचरिते
- (a) मुरलायाः
- (b) तमसायाः
- (c) गोदावर्याः
- (d) सीतायाः
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
99. ‘न खलु धीमतां कश्चिदविषयो नाम’; कस्येयमुक्तिः ?
- (a) शारद्वतस्य
- (b) शार्ङ्गरवस्य
- (c) प्रियम्वदायाः
- (d) गौतम्याः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
100. ‘पारेगङ्गम्’ इत्यत्र समासोऽस्ति
- (a) अव्ययीभावः
- (b) तत्पुरुषः
- (c) बहुव्रीहिः
- (d) द्विगुः
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
101. भू धातोः लट्–मध्यमपुरुष–द्विवचनस्य रूपमस्ति
- (a) भवतम्
- (b) भवेतम्
- (c) अभवतम्
- (d) भवथः
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
102. ‘अहो दुरन्ता बलवद्विरोधिता’ इतीयमुक्तिरस्ति
- (a) वनेचरस्य
- (b) युधिष्ठिरस्य
- (c) द्रौपद्याः
- (d) भीमसेनस्य
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
103. ‘अस्मद्’ शब्दस्य ‘नौ’ इत्येतद् रूपं कुत्र भवति ?
- (a) द्वितीयाविभक्तौ द्विवचने, बहुवचने च
- (b) चतुर्थीविभक्तौ द्विवचने, बहुवचने च
- (c) द्वितीयाचतुर्थीषष्ठीविभक्तिषु द्विवचने
- (d) षष्ठीविभक्तौ बहुवचने
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
104. स्त्रीलिङ्गस्य किं शब्दस्य रूपं नास्ति ?
- (a) कान्
- (b) कया
- (c) कयोः
- (d) कासाम्
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
105. शिवस्य राशीभूत इव अट्टहासः कः ?
- (a) स्वर्गः
- (b) विन्ध्यः
- (c) कैलासः
- (d) मेरुः
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
106. ‘आः अतिथिपरिभाविनि’ – अस्य कथनस्य कथनकारः
- (a) महर्षि विश्वामित्रः
- (b) महर्षि मारीचः
- (c) महर्षि कण्वः
- (d) महर्षि दुर्वासा
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
107. ब्रू धातोः लटि प्रथमपुरुषस्य रूपं नास्ति
- (a) ब्रवीति
- (b) आह
- (c) आहुः
- (d) आत्थ
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
108. पतिशब्दः प्रथमा विभक्तौ, द्विवचने
- (a) पतिः
- (b) पत्या
- (c) पत्ये
- (d) पती
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
109. अलुक्तत्पुरुषस्य उदाहरणमस्ति
- (a) परस्मैपदम्
- (b) अलंकृत्य
- (c) सत्कृत्य
- (d) ऊरीकृत्य
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
110. नदीः इति पदे का विभक्तिः ?
- (a) द्वितीया
- (b) तृतीया
- (c) पञ्चमी
- (d) षष्ठी
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
111. ‘दुरोदरच्छद्मजितां समीहते नयेन जेतुं जगतीं सुयोधनः’ इति श्लोकांशस्य दुरोदरशब्दस्यार्थोऽस्ति
- (a) लम्बोदरः
- (b) द्यूतकारः
- (c) युधिष्ठिरः
- (d) द्यूतम्
उत्तर देखें
उत्तर: (d)
112. ‘सन्तप्तानां त्वमसि शरणम्’ – अत्र सन्तप्तानां रक्षकः
- (a) भोलेनाथः
- (b) कुबेरः
- (c) मेघः
- (d) यक्षः
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
113. ‘राजराज’ इति शब्दस्य कोऽर्थः ?
- (a) इन्द्रः
- (b) कुबेरः
- (c) शिवः
- (d) विष्णुः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
114. सख्युः पदे विभक्तिः वचनं च
- (a) पञ्चमी, एकवचनम्
- (b) पञ्चमी, द्विवचनम्
- (c) चतुर्थी, एकवचनम्
- (d) चतुर्थी, बहुवचनम्
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
115. पठ्धातोः लोटि प्रथमपुरुषैकवचनस्य रूपमस्ति
- (a) पठेत्
- (b) पठतात्
- (c) अपठत्
- (d) पठति
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
116. ‘येषां न विद्या न तपो न दानं …. मनुष्यरूपेण मृगाश्चरन्ति’ ॥ – अस्मिन् श्लोके ‘मृगाः’ इति पदस्यार्थोऽस्ति
- (a) हरिणाः
- (b) पशवः
- (c) गर्दभाः
- (d) वृषभाः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
117. संस्कृत व्याकरणे (पाणिनिमनुसृत्य) प्रत्याहाराणां संख्या कियती ?
- (a) 54
- (b) 45
- (c) 43
- (d) 39
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
118. उत्तमजनाः किं न परित्यजन्ति ? (भर्तृहरिमतानुसारम्)
- (a) अध्ययनम्
- (b) धनार्जनम्
- (c) प्रारब्धं कार्यम्
- (d) देवार्चनम्
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
119. किरातार्जुनीयस्य कथावस्तुनः मूलस्रोतः किम् ?
- (a) महाभारतम्
- (b) रामायणम्
- (c) वायुपुराणम्
- (d) अग्निपुराणम्
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
120. ‘अतिनिद्रम्’ इत्यस्मिन् समासे अति अव्ययं कस्मिन् अर्थे प्रयुक्तमस्ति ?
- (a) विभक्त्यर्थे
- (b) शब्दप्रादुर्भावार्थे
- (c) असम्प्रति–अर्थे
- (d) यौगपद्य–अर्थे
उत्तर देखें
उत्तर: (c)
121. कोऽस्ति प्रधानो रसः शिवराजविजयस्य ?
- (a) करुणः
- (b) वीरः
- (c) शृङ्गारः
- (d) रौद्रः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
122. अपादानसंज्ञायाः विधानं न करोति सूत्रम्
- (a) ध्रुवमपायेऽपादानम्
- (b) स्पृहेरीप्सितः
- (c) भुवःप्रभवश्च
- (d) वारणार्थानामीप्सितः
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
123. करणसंज्ञा भवति
- (a) कर्तुरीप्सिततमस्य
- (b) साधकतमस्य
- (c) क्रियया अभिप्रेतस्य
- (d) अधिकरणस्य
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
124. मृतयवनस्य कञ्चुकात् किं प्राप्तम् ?
- (a) पत्रम्
- (b) रत्नम्
- (c) छुरिका
- (d) मानचित्रम्
उत्तर देखें
उत्तर: (a)
125. ‘अन्तर्हिते शशिनि सैव कुमुद्वती मे दृष्टिं न नन्दयति संस्मरणीयशोभा’। इत्यत्र ‘अन्तर्हिते शशिनि’ इत्यनयोः पदयोः केन सूत्रेण सप्तमीविभक्तिर्भवति ?
- (a) यतश्च निर्धारणम्
- (b) यस्य च भावेन भावलक्षणम्
- (c) निमित्तात् कर्मयोगे
- (d) सप्तमीपञ्चम्यौ कारकमध्ये
उत्तर देखें
उत्तर: (b)
उत्तर देखें
उत्तर कुंजी
उत्तर कुंजी इस परीक्षा की उत्तर प्रदेश माध्यमिक शिक्षा सेवा चयन बोर्ड की आधिकारिक उत्तर कुंजी से है। “—” का अर्थ है कि कुंजी में उत्तर नहीं दिया गया: प्रश्न हटाया गया।
Sanskrit
- प्र. 1
- (a)
- प्र. 2
- —
- प्र. 3
- (c)
- प्र. 4
- (a)
- प्र. 5
- (c)
- प्र. 6
- (a)
- प्र. 7
- —
- प्र. 8
- (b)
- प्र. 9
- (d)
- प्र. 10
- (b)
- प्र. 11
- (c)
- प्र. 12
- (d)
- प्र. 13
- (b)
- प्र. 14
- (d)
- प्र. 15
- (a)
- प्र. 16
- (a)
- प्र. 17
- (b)
- प्र. 18
- (b)
- प्र. 19
- (c)
- प्र. 20
- (c)
- प्र. 21
- (b)
- प्र. 22
- (a)
- प्र. 23
- (d)
- प्र. 24
- (a)
- प्र. 25
- (a)
- प्र. 26
- (a)
- प्र. 27
- (d)
- प्र. 28
- (c)
- प्र. 29
- (b)
- प्र. 30
- (d)
- प्र. 31
- (b)
- प्र. 32
- (a)
- प्र. 33
- (c)
- प्र. 34
- (b)
- प्र. 35
- (b)
- प्र. 36
- (d)
- प्र. 37
- (b)
- प्र. 38
- (c)
- प्र. 39
- (d)
- प्र. 40
- (b)
- प्र. 41
- (a)
- प्र. 42
- (a)
- प्र. 43
- (a)
- प्र. 44
- (c)
- प्र. 45
- (d)
- प्र. 46
- (b)
- प्र. 47
- (b)
- प्र. 48
- (b)
- प्र. 49
- (a)
- प्र. 50
- (b)
- प्र. 51
- (a)
- प्र. 52
- (a)
- प्र. 53
- (b)
- प्र. 54
- (d)
- प्र. 55
- (c)
- प्र. 56
- (b)
- प्र. 57
- (b)
- प्र. 58
- (b)
- प्र. 59
- (a)
- प्र. 60
- (b)
- प्र. 61
- (c)
- प्र. 62
- (a)
- प्र. 63
- (c)
- प्र. 64
- (b)
- प्र. 65
- (b)
- प्र. 66
- (b)
- प्र. 67
- (a)
- प्र. 68
- (d)
- प्र. 69
- (d)
- प्र. 70
- (d)
- प्र. 71
- (c)
- प्र. 72
- (d)
- प्र. 73
- (c)
- प्र. 74
- (a)
- प्र. 75
- (c)
- प्र. 76
- (d)
- प्र. 77
- (c)
- प्र. 78
- (c)
- प्र. 79
- (c)
- प्र. 80
- (c)
- प्र. 81
- (d)
- प्र. 82
- (c)
- प्र. 83
- (d)
- प्र. 84
- (b)
- प्र. 85
- (d)
- प्र. 86
- (a)
- प्र. 87
- (a)
- प्र. 88
- (b)
- प्र. 89
- (a)
- प्र. 90
- —
- प्र. 91
- (b)
- प्र. 92
- (b)
- प्र. 93
- (a)
- प्र. 94
- (a)
- प्र. 95
- (b)
- प्र. 96
- (b)
- प्र. 97
- (a)
- प्र. 98
- (a)
- प्र. 99
- (b)
- प्र. 100
- (a)
- प्र. 101
- (d)
- प्र. 102
- (a)
- प्र. 103
- (c)
- प्र. 104
- (a)
- प्र. 105
- (c)
- प्र. 106
- (d)
- प्र. 107
- (d)
- प्र. 108
- (d)
- प्र. 109
- (a)
- प्र. 110
- (a)
- प्र. 111
- (d)
- प्र. 112
- (c)
- प्र. 113
- (b)
- प्र. 114
- (a)
- प्र. 115
- (b)
- प्र. 116
- (b)
- प्र. 117
- (c)
- प्र. 118
- (c)
- प्र. 119
- (a)
- प्र. 120
- (c)
- प्र. 121
- (b)
- प्र. 122
- (b)
- प्र. 123
- (b)
- प्र. 124
- (a)
- प्र. 125
- (b)